Koronavirüs Bizi Kısa Çalışmaya Zorlar Mı? / Cem Kılıç
(19.03.2020)
Koronavirüsün işyerini etkilemesi ‘zorlayıcı neden’ olarak değerlendirilebilir. Bu gibi durumlarda ikinci ‘ara çözüm’...

Koronavirüsün işyerini etkilemesi ‘zorlayıcı neden’ olarak değerlendirilebilir. Bu gibi durumlarda ikinci ‘ara çözüm’ olarak telafi çalışması ve kısa çalışma gündeme gelebilir.

Evde çalışmanın mümkün olmadığı ve bununla birlikte koronavirüs nedeniyle üretimde azalmanın meydana geldiği, dolayısıyla çalışma sürelerini düşürme zorunluluğu doğduğu veya işin durduğu veya tatil edildiği durumlarda ikinci ara çözüm olarak telafi çalışması ve kısa çalışma gündeme geliyor.

Koronavirüsün işyerini etkilemesi zorlayıcı neden olarak değerlendirilebilecektir. Bu iki uygulama da temelde zorlayıcı neden kavramına dayanır.
İşveren nezdinde zorlayıcı neden kavramı, işyerinde öngörülemeyen, kaçınılması mümkün bulunmayan, işverenin kusurunun bulunmadığı, dıştan gelen bir nedenle işin görülmesinin olanaksız hale geldiği durumları ifade eder.

Koronavirüs salgını işyerinde işin durmasına veya durdurulmasına ya da üretimin önemli ölçüde azalmasına sebep olabilecektir. Bu nedenle koronavirüs salgınının kaçınılmaz şekilde işi durdurması, üretimin önemli ölçüde azalmasına sebep olması veya işin tatil edilmesi sonucunu doğurması halinde zorlayıcı nedenin doğduğu düşünülmekte. Bununla birlikte üretim aynı şekilde devam ediyorsa, işi durdurma zorunluluğu doğmuyor ve iş tatil edilmediyse koronavirüs salgını, zorlayıcı neden olarak kabul edilmeyecektir. Salgının işe etkisi önemlidir.
Telafi çalışması...

Koronavirüs salgını nedeniyle işin durması, tamamen tatil edilmesi veya normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması halinde işverenler işçiye telafi çalışması yaptırabilecektir.

Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ne göre telafi çalışması yaptıracak işveren, bu çalışmanın hangi nedene dayandığını açık olarak işçiye bildirmek zorundadır. Bu bildirimde ayrıca telafi çalışmasının ne zaman başlayacağının, ne şekilde yaptırılacağının da bildirilmesi gerekmektedir.

Telafi çalışması iki ay içinde yaptırılabilir. Bu süre normalde eksik çalışmadan itibaren dört aydır. Eksik çalışma durumunun belirli bir zamana yayılması halinde, durumun sona ermesinden itibaren dört aylık sürenin işlemeye başlayacağı düşünülmektedir.

Telafi çalışması işçinin günlük çalışma süresi 11 saati aşmamak şartıyla günde en fazla üç saat yaptırılabilir.

Kısa çalışmanın hedefi ne?

Kısa çalışma, zorlayıcı nedenlerin varlığı ve işletmelerin küçülmek durumunda kalmaları halinde, işçilerinin iş sözleşmelerini feshetmek yerine çalışma süresini azaltarak üretimi kısmaları veya faaliyetlerini geçici süreyle tamamen durdurmaları anlamına geliyor.

Kısa çalışma işin durdurulmasının veya çalışma süresinin azaltılmasının işçinin ücreti üzerindeki olumsuz etkisini işçiye kısa çalışma ödeneği şeklinde verilen sigorta yardımıyla azaltmayı hedefliyor. İşçinin işi ve ücretinin korunması amaçlanıyor.

İşsizlik sigortası primi ödenmiş olmalı

Durdurma süresince tamamen veya çalışma süresi azaltıldıysa azaltma oranında işverenin işçiye ücret ödeme zorunluluğu ortadan kalkmaktadır. İşçi bir nevi ücretsiz izne çıkartılmış veya kısmi süreli çalışmaya geçirilmiş olmaktadır. İşverenin kısa çalışma başvurusunun kabul edilmesi, işçinin kısa çalışma ödeneğini alması için yeterli değildir. İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekiyor.

Koronavirüs bizi kısa çalışmaya zorlar mı


(*) Hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemeyeceği için ödenecek aylık kısa çalışma ödeneği miktarı bu şekilde hesaplanmıştır. 2020 yılında brüt asgari ücret 2.943,00 TL’dir. Tablo İŞKUR’un internet sayfasından alınmıştır. https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi

Ödeme 1 hafta sonra başlar

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılması halinde, ödemeler 4857 sayılı Kanunun 24’üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40’ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlayacaktır. Koronavirüs nedeniyle kısa çalışmaya başvurulması halinde zorlayıcı nedenle başvuru yapılacağından bir haftalık sürede yarım ücret ödeme yükümlülüğü işverenin üzerinde olacaktır.



Kaynak: Milliyet Gazetesi