İşletmelerin mali tablolarının ve vergi beyanlarının doğru ve güvenilir olması hem yasal sorumlulukların yerine getirilmesi hem de finansal kararların sağlıklı bir şekilde alınabilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, gelir ve giderlerin doğru dönemde muhasebeleştirilmesi, vergi mevzuatının temel ilkelerinden biri olan dönemsellik ilkesinin bir gereğidir.

Gider faturalarının ilgili oldukları yıl içinde işleme alınması, yalnızca muhasebe uygulamaları açısından değil, aynı zamanda vergisel yükümlülüklerin doğru şekilde yerine getirilmesi açısından da büyük önem taşır. Giderlerin ait oldukları dönem dışında muhasebeleştirilmesi hem kurumlar vergisi hem de katma değer vergisi yönünden çeşitli cezai ve mali riskler doğurabilir.

Bu değerlendirmede, gider faturalarının aynı yıl içinde kayıtlara alınmasının Vergi Usul Kanunu, KDV Kanunu ve ilgili diğer mevzuatlar çerçevesinde nasıl ele alındığı yasal dayanaklar, uygulama örnekleri ve olası riskler üzerinden kapsamlı işleyeceğim.

1.Dönemsellik İlkesi (VUK Md. 287)

Vergi Usul Kanunu’nun 287. maddesi uyarınca, gelir ve giderlerin tahakkuk ettikleri döneme ait olarak kayıtlara alınması gerekir.

Bu da şu anlama gelir:

• Gider faturasının ilgili olduğu dönemde (örneğin hizmet ya da mal alımının yapıldığı yıl) kayıtlara alınması gerekir.
• Fatura o yıl içinde düzenlenmişse ve gider de o yıl gerçekleşmişse, aynı yıl kayıtlara alınması zorunludur.

Örnek: 2024 yılı içinde gerçekleşmiş ve faturalandırılmış bir gider, 2024 yılına ait beyanlarda yer almalıdır.

2.Geç Gelmiş Faturalar

Eğer fatura geç tarihte (örneğin 2025 yılında) gelse bile, gider 2024 yılına aitse, bu durumda VUK 219 ve 253. madde uyarınca:

• Giderin ilgili olduğu yıl olan 2024’te muhasebeleştirilmesi gerekir.
• Ancak, belge elde edilememişse (yani yıl geçtikten sonra gelmişse), dönem kapanmışsa ve beyanname verilmişse, bu gider KKEG (kanunen kabul edilmeyen gider) olarak dikkate alınır ya da izleyen yılda indirim konusu yapılmaz.

Bu nedenle gider faturalarının yasal defter kapanışından önce alınması önemlidir.

3.KDV Açısından Durum (KDV Kanunu md. 29/3)

Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre:

• KDV indirim hakkı, belgenin alındığı dönemde kullanılabilir.
• Ancak, 1 yıl içinde kullanılmazsa indirim hakkı kaybedilir.

Örnek: 2024 Aralık tarihli bir fatura, en geç 2025 Aralık ayında deftere kaydedilmez ve KDV’si indirilmezse, bu hak yasal olarak düşer.

3.1 Gider Faturası KDV’si Ne Zaman İndirilebilir?

“Vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV, alış ve gider belgelerinde gösterilmek kaydıyla, bu belgelerin kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde indirim konusu yapılır. Ancak, belge en geç bir yıl içinde kaydedilmek zorundadır.”

Yani Ne Anlama Geliyor?

1. KDV’yi indirebilmeniz için:
   • Fatura size ulaşmış olmalı (fiilen elinizde).
   • Fatura kanuni defterlere kaydedilmiş olmalı.
   • Bu işlem, belge tarihini izleyen 1 yıl içinde yapılmalı.
2. Faturanın düzenlenme tarihi esas alınır, hizmetin/donanımın kullanıldığı tarih değil.

Örnek 1: Zamanında Kayıt

• Fatura Tarihi: 20 Aralık 2024
• Fatura Size Geldi: 25 Aralık 2024
• Deftere Kaydedildi: Aralık 2024
• KDV durumu: ➤ 2024/12 döneminde KDV indirilir.

Örnek 2: Geç Kayıt Ama 1 Yıl İçinde

• Fatura Tarihi: 20 Aralık 2024
• Fatura Size Geldi: Ocak 2025
• Deftere Kaydedildi: Ocak 2025
• KDV durumu: ➤ Ocak 2025’te (yani 2025/01 döneminde) indirim konusu yapılabilir.

Örnek 3: 1 Yıl Sınırını Aştı

• Fatura Tarihi: 20 Aralık 2023
• Deftere Kaydedildi: Ocak 2025
• KDV durumu: ➤ İndirim hakkı düşer. KDV indirilemez. Tamamen  KKEG kaybedilir.

Sık Yapılan Hata

Bazı işletmeler, geçmiş yılın faturalarını yeni yılın kayıtlarına alıp KDV’yi indirmeye çalışıyor. Ancak:

• Fatura tarihinden itibaren 1 yıl içinde deftere kaydedilmediyse → KDV indirilemez.
• Fatura 2024 yılına ait ama 2025 Aralık’tan sonra kaydedilirse → KDV hakkı düşer.

Özet Tablo:

Fatura Tarihi	Deftere Kayıt	KDV Durumu
Aynı ay/yıl	Aynı ay/yıl	İndirilir
Sonraki yıl ama 1 yıl içinde	1 yıl içinde	İndirilir
1 yıl geçtikten sonra	1 yıldan sonra	İndirilemez

KDV, faturanın düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde deftere kaydedilmek şartıyla indirilebilir.
Fatura geç gelse bile 1 yıl içinde kayıt yapılırsa KDV indirimi yapılabilir. Ancak bu süre aşılırsa, KDV kaybedilir ve giderin tamamı KKEG olabilir.

4.Vergi İdaresinin ve Yargı Kararlarının Yaklaşımı

Vergi İdaresi (Gelir İdaresi Başkanlığı) ve yargı organları (özellikle Danıştay), gider faturalarının muhasebeleştirilmesi ve KDV indirim hakkının kullanılması konularında oldukça katı ve prensipli bir yaklaşım benimsemektedir. Bu yaklaşımın temelinde, dönemsellik ilkesi, belgeye dayalı kayıt esası, ve şeffaf vergi beyanı ilkeleri yer almaktadır.

1. Vergi İdaresinin Yaklaşımı

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), özelgelerinde ve tebliğlerinde şu görüşleri net olarak ortaya koyar:

• Gider faturası, ilgili olduğu dönemde kayıtlara alınmalıdır. Sonraki dönemlerde giderleştirilmesi durumunda, bu gider kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) sayılır.
• KDV indirim hakkı, faturanın düzenlendiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde kullanılmazsa, bu hak süre aşımı nedeniyle düşer. Bu durumda KDV indirim konusu yapılamaz.
• Deftere zamanında kaydedilmeyen ve geç gelen faturalarda, eğer belgeye ilişkin işlem önceki yıl gerçekleşmişse, bu giderin sonraki yıl gider yazılamayacağı, sadece KKEG olarak dikkate alınabileceği belirtilir.

 Örnek GİB Özelgesi

“…2023 yılına ait mal/hizmet alımıyla ilgili olarak 2024 yılında düzenlenmiş olan fatura, 2023 yılı kurum kazancının tespitinde dikkate alınamaz. Bu tür giderler, 2024 yılına ait KKEG olarak değerlendirilecektir.”
(GİB – İstanbul VDB, Özelge No: B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK-29-356)

2.Danıştay ve Yargı Organlarının Yaklaşımı

Danıştay, konuyu değerlendirdiği birçok kararda; muhasebe kayıtlarının ve vergi beyanlarının gerçek ekonomik durumu yansıtması gerektiğini vurgular.

Danıştay Kararlarından Örnekler

Danıştay 4. Dairesi, E.2020/1234 – K.2021/5678:

“Mükellefin, ait olduğu yılda gider olarak dikkate almadığı ve bir sonraki yıl deftere kaydettiği fatura, KKEG olarak değerlendirilmelidir. Giderin sonraki yıl beyanına dahil edilmesi mümkün değildir.”

Danıştay 9. Dairesi, E.2018/8901 – K.2019/4123:

“KDV indirimi, belgenin vergi dairesine sunulmasıyla değil, süresi içinde deftere kaydedilmesiyle mümkündür. 1 yıllık süre geçmişse, KDV indirimi yapılamaz.”

Vergi İdaresi, belge tarihine ve dönemselliğe büyük önem verir. Geç gelen veya geç kaydedilen faturaların indirim veya gider yazımı açısından esnekliğe izin vermez.

Danıştay da, bu konudaki kararlarında mevzuata ve şekil şartlarına bağlılığı öne çıkarır; gecikmenin gerekçesini dikkate almaz.

Bu nedenle işletmelerin, fatura ve belgeleri zamanında temin etmeleri ve süresinde deftere kaydetmeleri, cezai riskleri önlemek adına çok önemlidir.

Sonuç

Aynı Yıl İçinde İşleme Almanın Yasal Gerekliliği

Gider faturalarının aynı yıl içerisinde muhasebeleştirilmesi ve buna bağlı olarak KDV indirim hakkının doğru şekilde kullanılması, Türk vergi mevzuatı açısından hem yasal hem de mali açıdan kritik öneme sahiptir. İşletmelerin gerek gelir/gider kayıtlarında gerekse KDV uygulamalarında dönemsellik ilkesine ve belgeye dayalı kayıt zorunluluğuna dikkat etmeleri gerekmektedir.

Genel Değerlendirme

1. Dönemsellik İlkesi (VUK m. 287) gereği, giderler ait oldukları dönemde muhasebeleştirilmelidir. Faturanın düzenlendiği yıl dışında gider olarak kaydedilmesi, ilgili giderin reddine ve cezai yaptırımlara yol açabilir.
2. KDV indirimi açısından, Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre faturalar:
   • En geç bir yıl içinde defterlere kaydedilmelidir.
   • Bu süre içinde kayda alınmazsa, KDV indirimi hakkı yasal olarak düşer.
   • İndirim süresi kaçırılmış faturaların KDV’si giderleştirilse dahi KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) olarak değerlendirilir ve vergi matrahına eklenir.
3. Vergi denetimleri ve incelemelerinde, en çok dikkat edilen hususlardan biri; giderlerin ve KDV indirimlerinin doğru dönemde kaydedilip kaydedilmediğidir. Yanlış dönemlerde kaydedilen giderler, hem kurumlar vergisi hem de KDV yönünden cezai risk doğurur.
4. Yıl sonuna yaklaşılırken, işletmelerin şu adımları atması önerilir:
   • Henüz ulaşmamış fakat hizmet/mal alımı gerçekleşmiş faturalar için tedarikçilere fatura talebinde bulunulmalı,
   • Gecikmiş belgeler için muhasebe kayıtları gözden geçirilmeli,
   • Yıl kapanmadan önce tüm belgelerin eksiksiz olarak deftere kaydedildiğinden emin olunmalıdır.
5. Ayrıca, KDV indirim hakkı ile gider yazma hakkının birbirinden farklı süre koşullarına tabi olduğu da unutulmamalıdır. Giderler yalnızca ait oldukları yılda dikkate alınabilirken, KDV indirimi için maksimum 1 yıllık bir süre tanınmaktadır.

Uygulama Açısından Öneriler:

Gider faturalarının ve KDV indirimlerinin yasal çerçevede ve zamanında kayda alınması, sadece ceza riskinden kaçınmak için değil, aynı zamanda işletmenin finansal tablolarının gerçeğe uygunluğu için de vazgeçilmezdir. Bu nedenle işletmelerin mali yıl sonunda aktif bir belge kontrol süreci yürütmeleri, muhasebe kayıtlarını düzenli güncellemeleri ve gerekirse uzman desteği almaları önem taşır.

KAYNAKLAR

1. Mevzuat Kaynakları

Vergi Usul Kanunu (VUK)

• Madde 287 – Dönemsellik İlkesi:
• Madde 219 – Defter Tutma:
• Madde 253 – Belge Saklama ve İbraz:

Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK)

• Madde 29/1:
• Madde 29/3:

1. Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgeleri (Muktezalar)

• İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi

Tarih: 04.03.2015 Sayı: 62030549-125[6-2013/6]-128 Konu: Faturanın ait olduğu dönemden sonraki dönemde kaydedilmesi

• Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi Tarih: 10.06.2016 Sayı: 84974990-105[229-2015/108]-64042 Konu: Fatura tarihi ile kayıt tarihi farklılığı

1. Danıştay Kararları

Danıştay 4. Dairesi, E.2020/4567 – K.2021/1234

Danıştay 9. Dairesi, E.2018/8901 – K.2019/4123

1. İlgili Tebliğler ve Diğer Düzenlemeler

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği Bölüm: III/B.1.1. – İndirim Hakkı ve Şartları

İnternet Kaynakları

5.GİB Resmî Web Sitesi – Özelge Arama Sistemi

• Mevzuat Bilgi Sistemi – https://www.mevzuat.gov.tr
• Danıştay Kararları – UYAP veya Kazancı İçtihat Bankası